Dingerkus tuinhuisje in Essen-Werden

Verscholen op de Pastoratsberg in de Essen wijk Werden, op loopafstand van Baldeneysee ligt een architectonisch juweel dat uit de tijd lijkt te zijn gevallen: het Dingerkus tuinhuisje. Het twee verdiepingen tellende tuinhuis werd rond 1790 gebouwd door Johann Everhard Dingerkus, de directeur van de kanselarij van de abdij, en is een uitstekend voorbeeld van late barokarchitectuur. De bijna vierkante plattegrond, het mansardedak bedekt met leisteenplaten en het lichtgele kleurenschema zijn typerend voor deze kunst- en architectuurperiode.

De late barokperiode loopt ruwweg van 1710/1720 tot ongeveer 1760/1790, afhankelijk van de regio en de culturele context. Het vormde dus de laatste fase van de barok, die naadloos overging in de rococoperiode. Rococo wordt soms beschouwd als een deel van de late barok of geïnterpreteerd als de verdere ontwikkeling ervan. Op Baldeneysee Hoewel er in het zuiden van Essen maar een paar expliciet laatbarokke gebouwen zijn, heeft een aantal historische gebouwen in de omgeving elementen uit deze periode of zijn ze afkomstig uit aangrenzende stijlen zoals rococo of vroeg classicisme. Bijzonder opmerkelijk is het Dingekushaus:

De Baldeney-kasteel, op de noordoever van de Baldeneysee in de Bredeney wijk is een van de oudste en belangrijkste gebouwen in de regio. Het is ontstaan uit een middeleeuwse waterburcht en is door de eeuwen heen meerdere keren uitgebreid en verbouwd. De eerste permanente gebouwen dateren uit de 13e eeuw, waaronder de woontoren uit de 14e/15e eeuw. De zijvleugels van het kasteel werden toegevoegd in de 17e en 18e eeuw - in de hoge en late barokperiode. Een ander laatbarok of door de barok beïnvloed gebouw is te vinden in de directe omgeving van het zomerhuis Dingerkus: delen van het abdijgebouw, de voormalige benedictijnenabdij Werden,, dateren uit de 18e eeuw en vertonen barokke architectonische vormen, met name in het gevelontwerp en de kamerstructuur.

De Haus Heck bestaat uit een woongebouw van twee verdiepingen met een verbouwde zolder en een machtige ronde toren. Beide delen van het gebouw zijn opgetrokken uit breuksteen van de plaatselijke zandsteen uit het Ruhrgebied - een typisch bouwmateriaal in de regio in die tijd. De bewaard gebleven tongewelven in de kelder en de kunsthistorisch belangrijke mozaïekvloeren uit het begin van de 19e eeuw zijn uitzonderlijk. De raamopeningen in de toren werden pas in 1929 toegevoegd. De bestaande schietgaten werden hiervoor gebruikt.

Terug naar het Dingerkushaus. Oorspronkelijk stond het gebouw op een ruim perceel van ongeveer 4.000 vierkante meter dat helemaal tot aan de Ruhr reikte. De tuin was een plek om je terug te trekken en gezellig samen te zijn - de familie Dingerkus kwam hier samen onder het genot van „Schälgen thee of koffie“, keek naar de Ruhraaken en genoot van regionale specialiteiten zoals „tuinbonen met Werdener spek“. De voormalige zichtas naar het Ruhrgebied ging in de 19e eeuw verloren door de ontwikkeling van de Wesselswerth. Als gevolg daarvan is er vandaag de dag nog maar een heel klein deel van de voormalige tuin over.

Het ensemble staat sinds 1994 op de monumentenlijst. Maar pas dankzij de inzet van de Freundeskreis Gartenhaus Dingerkus e. V., die zich sinds 2010 inzet voor de restauratie, kreeg het huis een nieuw leven. Met de steun van de NRW-Stiftung en de Alfried Krupp von Bohlen und Halbach Stichting, werd het gebouw gerestaureerd en is het sinds 2017 weer open voor het publiek.

Tegenwoordig dient het Dingerkushaus niet alleen als monument voor een vroegere manier van leven, maar ook als plek voor kunst en cultuur. Actiedagen, rondleidingen en evenementen zoals het Oogstfeest of de Open Monumentendag maken het huis tot een ontmoetingsplaats voor de Werdener gemeenschap en alle andere geïnteresseerden. Er zijn plannen om de tuin te herbeplanten zoals hij meer dan 200 jaar geleden was - met historische variëteiten in de geest van het oorspronkelijke gebruik.

Het Dingerkusshaus is daarom niet alleen een architectonisch juweeltje, maar ook een symbool van maatschappelijke betrokkenheid en culturele identiteit in het Ruhrgebied.